Historia

A Ribeira Sacra do Ulla

Na escritura da doazón de Camanzo, de data 23 de xullo de 1122, Xelmírez expresa a súa vontade de protexer sempre este mosteiro, para que se conserve florecente, tanto no convento coma nas ermidas da súa contorna diseminadas pola ladeira do monte. É un dato, este último, que nos permite imaxinar aquí unha zona poboada de eremitorios, formando unha pequena Tebaida, que non sería a única do territorio. E pensando ademais na ducia de casas relixiosas que, polo menos ata ese momento, había en ambas beiras do Ulla (Camanzo, Piloño, Alcobre, Brandariz, Toiriz, Oirós, Carboeiro, Ansemil, Ledesma, San Xoán da Costa, Pousada e San Xusto), presididas polo Pico Sacro, ¿por que non definir unha zona ribeireña con tal concentración monacal como outra rivoira sacrata, A Ribeira Sacra do Ulla?

Á morte do arcebispo Xelmírez a Igrexa de Santiago xa exercía una amplo señorío sobre as terras do sur do río Ulla. Pero ese dominio redondéao no ano 1165 o rei Fernando II, dándolle xurisdicción sobre todo o territorio de Deza; e volve a incluir expresamente nel, por se quedaba algunha dúbida, a Illa de Laonio e a terra de Piloño. Anos máis tarde, para facer memoria desa concesión real, unha bula do Papa Alejandro III confírmaa no ano 1178.

 

 

Compostela ía ampliando e consolidando o seu señorío nesta zona, aínda que tamén comezaba a ter problemas para facelo respectar. E isto ocuparalle tempo e enerxías durante os séculos seguintes. Unha primeira experiencia sufriuna por esas datas o arcebispo Martín Martínez, que por necesidades de caixa tivo que empeñar, entre outros lugares, os de Carbia, Piloño, Oirós e Sabrexo. E cando o arcebispo Suárez Deza quere recuperalos no ano 1181 ten grandes problemas para logralo.

A loita polos dereitos da propiedade desencadeaba a miúdo na violencia física, e sempre entre os poderosos. Aínda que había excepcións coma a que no ano 1246 protagonizou Don Maurano con outros veciños de Carbia: querían facer unha traída de auga dende o monte Medeneloa través do lugar de Pousadoiro, pero chegaron os monxes de Carboeiro e impedíronllo, ferindo a un clérigo que dirixía ós campesiños. É a primeira referencia documentada dun enfrontamento entre os campesiños e os grandes propietarios das terras e da primeira implicación social do clero na zona.