Historia

Os Gres

Na segunda metade do século XIII comezan a soar no entorno de Camanzo certas familias dispostas a compartir con Santiago ou disputarlle o señorío nestas terras do Ulla. Primeiro os Ledesma, alcaides do castelo do mesmo nome do outro lado do río. Despois, os Bendaña, tamén oriundos da veciña parroquia do mesmo nome, con toda a súa corte de cabaleiros e escudeiros, entre os que figuraba o xoglar Pero Moogo, que chegaron a administrar as mellores propiedades do mosteiro.

E un pouco máis tarde chegaron os Gres, que fan a súa fortuna á sombra dos arcebispos de Santiago, primeiro como alcaides do castelo de Cira e administradores dos bens do seu coto e, máis tarde, como familiares do propio arcebispo.

 

 

E entre unhas e outras familias comezan a asfixiar ós mosteiros coas súas imposicións e esixencias ata o punto de que os monxes teñen que pedir protección ós reis, como fixeron Carboeiro e Camanzo no ano 1283 ante Sancho IV.

Pero por enriba de todas estas linaxes citadas, detacaba naquel tempo o dos Deza, que chegan ó cume do seu poder ó ser nomeado Adiantado Maior de Galicia Alonso Suárez de Deza, o cal perden en setembro de 1320 ó ser decapitado o cabaleiro dezano no castelo santiagués de A Rocha, perdendo así o pulso que tiña co arcebispo Berenguel de Landoira. Acto seguido, o prelado procedíu ó derribo dos castelos controlados polos Deza, comezando polo de Ledesma, de camiño cara a Merza e Carboeiro, onde descansa uns días antes de proseguir a súa campaña pola comarca.

Co ocaso dos Suárez de Deza soou a hora dos Gres, que afianzan o seu poder cando un membro desta familia, Martín Fernández de Gres, é nomeado arcebispo de Santiago no ano 1338. Un dos seus sobriños, Alfonso, arcediano de Trastámara, lega grandes propiedades ó cabildo compostelano e é agraciado cun espazo na catedral para construir unha sepultura. E o outro sobriño, Andrés, que foi nomeado Adiantado Maior de Galicia por Pedro I, pasarase a D. Enrique tras o asesinato do arcebispo D. Suero, en 1366. E pouco tempo despois aparece comprando terras que no seu día pertencían ó Suárez de Deza morto no castelo de A Rocha.