Historia

vila de cruces contra napoleón

O día 4 de marzo de 1809, a xunta de defensa constituída en Trasdeza fronte á invasión napoleónica insta ás xustizas dos cotos de Cira, Carboeiro e Piloño, entre outros da comarca, a que inmediatamente póñanse en movemento, alarmen e concurran con prontitude á ponte de Ledesma, para conter ós inimigos franceses por onde intentan invadirnos. E catro días despois, xa convenientemente situados os paisanos na ponte e nas alturas inmediatas, teñen o seu primeiro enfrontamento co exército inimigo, procedente de Santiago e composto por uns 2.500 homes.

Aínda que os invasores, que dispoñían de artillería pesada e dun groso corpo de cabalería, estiveron nalgún momento a punto de abrirse paso, foron finalmente rexeitados. Houbo 200 baixas entre os inimigos, mentras que os valentes dezanos só rexistraron 4 mortos (2 deles afogados no Ulla) e 21 feridos graves.

Ó día seguinte, 9 de marzo de 1809, os franceses cambiaron de táctica, lograron cruzar a ponte de Cirela e derruíron as provisións dos nosos (600 racións de pan e 24 moios de viño). Pero, ó non poder gañar terreo, retiráronse a Santiago.

 

 

Hai que dicir, en honra á verdade, que as baixas sufridas polos paisanos foron moi superiores ás que rexistran as crónicas. Basta sinalar que os libros de defuntos das parroquias do veciño municipio de Silleda anotan o falecemento dunha vintena de veciños, homes e mulleres, na defensa da ponte de Ledesma.

Os franceses volveron á carga ós poucos días. O día 19, a primeira hora da mañá, conseguiron, por fin, vadear o río coa cabalería e poñer despois en fuga ós defensores da ponte de Ledesma. E unha vez en Gres, segundo as crónicas, saciaron su rabia y coraje en los pobres viejos labradores, mujeres y niños inocentes, robando y quemando; converteron en prisión a casa de Arteaga, a carón do río, e puxéronlle lume a media parroquia.

Para frear as continuas correrías de pillaxe pola comarca, esta ponte sobre o Ulla seguía sendo de vital importancia, pero carecíase dos medios para manter o seu control. Dous meses despois dos feitos citados, o 20 de maio, a Xunta de Trasdeza informa de que su síndico se desplazó a Vigo para suplicar al comandante en jefe D. Pablo Morillo que mandase al puente de Ledesma alguna gente de tropa para que el enemigo no nos acabe de aniquilar. Moi mal debían andar as cousas, aínda que, afortunadamente, o pesadelo non se prolongou moito tempo xa que os invasores tiveron que retirar as súas tropas de Galicia ó mes seguinte.

Como unha achega máis desta terra á loita contra Napoleón, debemos sinalar que en xaneiro de 1809, poucos días antes de que entrasen en Santiago, os frades dominicos entregaron para mantemento do exército 400 ferrados de centeo que tiñan almacenados nas tullas de Carbia e Sabrexo, producto das súas rendas en ambas parroquias.